تەندروستی

تای خوێنبەربوون چیە و نیشانەکانی چین؟

Mic
2022-05-01

تای خوێنبەربوون نەخۆشیەکی ڤایرۆسییە کە بەھۆی چەند جۆرێکی جیاوازی ڤایرۆسەوە توشی مرۆڤ دەبێت و دەبێتە ھۆی زیان گەیاندن بە ملولە خوێنە بچووکەکان و دواتر خوێنبەربوون کە دەبێتە ھۆی مەترس بۆسەر ژیانی تووشبوەکە.

بەشی زۆری لە ئاژەڵاندا دەردەكەوێت و بە رێی جیاواز دەگوازرێتەوە بۆ مرۆڤ، لە ھەندێک حاڵتدا بە ھۆی گەستنی مێشولە یاخود مچەوە دەگوازرێتەوە ھەروەھا بە بەرکەوتنی بە شلەکانی ئاژەڵە تووشبوەکە کە وەک(خوێن،میز،لیک،ھتد...) نەخۆشیەکە دەگوازرێتەوە بۆ مرۆڤ.

تا ئێستا لە ئاستی دنیادا چارەسەری بۆ ئەو نەخۆشییە ڤایرۆسە نەدۆزراوەتەوە. ماوەیەکە لە چەند پارێزگایەکی عێراق ئەو تایە بڵاوبووەتەوە.

 

نیشانەکانی تای خوێنبەربوون:
نیشانەکانی نەخۆشیەکە لەنێوان ٢-٢١ ڕۆژ لەسەر کەسی تووشبوو دەردەکەون و بریتین لە تایەکی زۆر، شەکەتی، سەرگێژخواردن، ئازاری ئێسک و جومگە و ماسولکەکان و بێھێزی.

کاتێک نەخۆشیەکە تەشەنەدەکات دەبێتە ھۆی خوێنبەربوون لە ژێر پێست و ئەندامەکانی ناوەو چاو و لوت و گوێ، شۆک بوون، تێکچوونی فەرمانەکانی کۆئەندامی دەمار، بورانەوە، لەکارکەوتنی گورچیلە و جگەر و کێشەی ھەناسە و خوێن.

وە لەکاتی زیاتر بەرەوپێشچونی نە خۆشیەکە دەبێتە ھۆی زیانگەیاندن بە مێشک، دڵ، چاو، گورچیلە، سپڵ و جگەر، وە ھەروەھا سیەکانیش دەگرێتەوە لە حاڵەتی زۆر تەشەنەکردنی نە خۆشیەکە دەبێتە ھۆی مردن.

 

خۆپاراستن:
بۆ خۆپاراستن دەبێت ھەوڵبدرێت سەردانی ئەو شوێنانە نەکرێت کە ڤایرۆسەکە تێیاندا بڵاوە، بەکار ھێنانی دستکێش و ماسک و عەینەک و ھەموو پێداویستیەکی تر کە دەبێتە ھۆی ڕێگرتن لە بەرکەوتنی ڕاستەوخۆ لە کاتی کارکردن لەو شوێنانەی کە ڤایرۆسەکەی تێدا بڵاوە.

کوتان ئەگەر ھەبێت، ھەرچەندە کوتان دژی چەند جۆرێکی کەمی ڤایرۆسی تای خوێنبەربوون دۆزراوەتەوە بۆیە بەتایبەت لەم وڵاتانەی خۆماندا کوتان دژی ئەو ڤایرۆسانە بەردەست نیە!

بەھۆی ئەوەی نەخۆشیەکە لە ڕێگای ھەندێک ئاژەڵ و زیندەوەری وەک مچەوە دەگوازرێتەوە بۆیە پێویستە زۆر لێیان نزیکنەکەوینەوە و لە حاڵەتی پێویستیشدا کەلوپەلی خۆپاراستنی پێویست بەکاربھێنرێت.

ئەگەر کەسێک ھەستیکرد ھەندێک لە نیشانەکانی تێدایە پێویستە بە زوترین کات سەردانی نەخۆشخانە بکات چونکە دەستکردن بەچارەسەر لە سەرەتای نە خۆشیەکەدا ئەگەری چاکبوونەوە زۆر زیاتردەکات.

سەرچاوە:
د.سۆران محەممەد غەریب، پسپۆڕی هەناوی و ڕۆماتیزم و فەقەرات

More News

Most Popular

هەواڵ

لیای 10 ساڵ، ئەو کیژۆڵەی دووجار بەخاکسپێردرا

Mic
2022-05-23

کیژۆڵەیەکی 10 ساڵان، تەنها لە هەفتەیەکدا دووجار بەخاکسپێردرا، ئەوەش بەهۆی ئەوەی گومان لەدۆسییە کوشتنەکەیدا هەبوو، بەڵام دواجار دادگا دۆسییەکەی یەکلاییکردەوە.

باوكی لیا كە چەند رۆژێك لەمەوبەر گیانی لەدەستدا دەڵێت پزیشكی دادوەری پشتڕاستیكردوەتەوە كە كچەكەی بەهۆی پەلاماردانی سەگەوە گیانی لەدەستداوە، وتەبێژی پۆلیسی سلێمانیش دەڵێت لێكۆڵینەوە لەگەڵ بنەماڵەی منداڵەكە و خاوەنی سەگەكانیش كراوە.

عەلی ڕەحیم، باوكی لیای تەمەن 10 ساڵ، ئەو كچەی ھەفتەی رابردوو لە گەڕەكی ڕاپەڕینی شاری سلێمانی سەگ پەلاماری دا و گیانی لەدەست دا بە مایكی ڕاگەیاند: تەرمی كچەكەم لە پەیمانگەی پزیشكی دادی سلیمانی وەرگرتەوە و جارێكی دیكە بە خاكمان سپاردەوە".

وتیشی: "بەپێی ڕاپۆرتی پەیمانگەی پزیشكی دادی سلێمانی، دەركەوتووە كچەكەم بەھۆی پەلاماردانی سەگەوە گیانی لەدەست داوە و خواردوویەتی، بۆیە سبەی بنەماڵەكەمان لەسەر ئەو ھەموو تۆمەتانەی ئاڕاستەمان كراوە، لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا ھەڵوێستمان دەبێت".

باوكی لیای تەمەن 10 ساڵ، وتیشی: "ئەو سێ سەگەی كچەكەمیان خواردووە، كوژراون، بەڵام من سەگەكانم نەكوشتووە".

لەوبارەیەوە سەركەوتن ئەحمەد وتەبێژی پۆلیسی سلێمانی بەمایكی وت:"لەسەر دۆسیەی لیا لێكۆڵینەوە لەگەڵ بنەماڵەی لیا و ئەو بنەماڵەیەش كە سەگەكانیان هەیە كراوە".
وتیشی :"لەسەر دۆسیەكە لێكۆڵینەوەی تەواو كراوە و ئەوەی هەیە پەیوەندی بەدادوەری گشتیەوە هەیە".
هاوكات بەرزان محەمەد بەڕێوەبەری پزیشكی دادی سلێمانی بەمایكی راگەیاند: سەرجەم ئەو پرسیارانەی سەبارەت بە مردنی لیا لەپزیشكی دادوەری لەلایەن داواكاری گشتیەوە كراون وەڵاممان داونەتەوە".
پێشتریش هەر سەبارەت بەو پرسە، گوڵستان سەعید ئەندامی لیژنەی مافی مرۆڤی پەرلەمانی كوردستان بەمایكی وت:"سەبارەت بەو پرسە قسەمان لەگەڵ دەستەی مافی مرۆڤ كردووە، ئەوان پێیان وتین لەسەر دۆسیەكە لێكۆڵینەوەیان كردووە، بەڵام وەكو پەرلەمان ناتوانین دەستێوەردان لەكاروباری داواكاری گشتی بكەین".
بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی سلێمانی لە روونكردنەوەیەكدا كە رۆژی هەینی رابردوو بڵاویكردەوە، رایگەیاند: بە بڕیاری دادوەر و بە ئامادەبوونی مەفرەزەكانی بنكەی پۆلیسی راپەڕین، تیمەكانی بەشی بەڵگەی تاوان و پزیشكانی دادوەری، تەرمی لیا لەناو گۆڕەكەی دەرهێنراوەتەوە و توێكاری بۆ لاشەكەی دەكرێت و لێكۆڵینەوەش لە رووداوەكە بەردەوام دەبێت".
16 یی ئەم مانگە هەواڵی گیانلەدەستدانی كچێكی 10 ساڵ لە سلێمانی بەهۆی پەلاماردانی سەگ بڵاوبویەوە، هەواڵەكە و پاشانیش لێدوانی باوكی منداڵەكە كاردانەوەی بەدوای خۆیدا هێنا بەتایبەتیش لەتۆڕە كۆمەڵایەتیەكان، بەوهۆیەشەوە لەسەر فەرمانی داواكاری گشتی گۆڕەكەی لیا هەڵدرایەوە.