تەندروستی

پەتا بێ دەنگەکە، بەرگری دژی ئەنتیبایۆتیک ئایا جیهان بەبێ دژەزیندەییەکان چۆن دەبێت ؟

Mic
2022-06-27

بەپیی ڕاپۆرتێکی گۆڤاری تەندرووستی لانسێت لە ساڵی 2019 زیاتر لە ملیۆنێك و 270 هەزار كەس بەهۆی کارنەکردنی دەرمانی ئەنتیابیۆتیک گیانیان لەدەست داوە.
پێشبینی دەکرێت لە ساڵی 2050 بەدواوە، ساڵانە زیاتر لە 10 ملیۆن  کەس بەهۆی پەیدابوونی بەرگری دژی دەرمانی ئەنتیبایۆتیک گیان لەدەست بدەن.
گەورەترین کێشەی تەندرووستی ڕووبەروی مرۆڤایەتی دەبێتەوە 
کێشەی خراپ بەکارهێنان وناتەندروستی بەکارهێنانی دەرمانی دژە زیندەییەکان، جیهان بێ ئاگایە لە مەترسیداری ئەو دۆخە، پێش بوونی دەرمانە دژە زیندەیەکان زۆربەی ئەوانەی دەمردن لە تەمەنی گەنجیدا  یان بەهۆی برینێکی سادەوە دەمردن ئەوەش بەهۆی هەوکردنی برینەکەوە ڕوویدەدا.
 لە جەنگەکانیشدا زۆرترینی ئەو کەسانەی دەمردن بەهۆی برینەکانیانەوە بوو کە تووشی هەوکردن دەبوون، نەوەک لەبەرەکانی جنەگدا وبەهۆی جەنگەوە مردبن.
درووستکردن و داهێنانی دەرمانی دژە زیندەییەکان دژی بەکتریا بەچەندین گرووپی جیاوازبوو، لە سەدەی بیست دا بۆیە ڕزگارکەری مرۆڤایەتی لە مردنی پێشوەختە بەهۆی هەوکردنیان بە جۆرە جیاوازەکانی بەکتریاکان.
جگە لەوەش دەرمانی دژە زیندەیی بەکتریاکان دۆزینەوەیان یارمەتیدەرێکی زۆر کاریگەر بووە لە هەر پڕۆسەیەکی پزیشکیدا، بۆ نموونە لە کاتی نەشتەرگەری، چارەسەری شێرپەنجە، گۆڕینەوە وچاندنی ئەندامەکانی لەش، بەمەش دەرمانی" ئەنتیبایۆتیک" واتە دژە زیندەییەکان بەلایەنی کەمەوە 20ساڵ ژیانی بۆ هەر مرۆڤیک گەڕاندووەتەوە.

ئایا ئەنتیبایۆتیک هەر بەوجۆرە سوودی دەبێت لەمەودواش؟
دۆزینەوەی یەکەم دەرمانی دژە زیندەیی دژ بە بەکتریاکان، بی ئەندازە سەرسوڕهینەربوو، ئەویس دۆزینەوەکەی ئەلێکساندەر فلیمینگ بووە کە دەرمانی پەنسیلینی دۆزیەوە،ئەوەس بەوەی کاتیک ئەو پلێتانەی لە تاقیگە بینی کە بەکتریای لەسەر گەشە دەکرد، بەڵام تیبینی کرد کە لەسەر بەشیکی پلێتەکە بەکتریا گەشەی نەکردووە،هەر ئەمەش بوو سەریهەڵدا بۆ دۆزینەوەی ئەنتیبایۆتیک.
بەڵام پزیشکان و زانایان ئێستا هۆشداری دەدەن لەمەترسی درووستبوونی بەرگری دژی دەرمانەکانی کە هەوکردنە بەکتریایەکان چارەسەردەکات، ساڵانە بەپێی راپۆرتەكان چەندین کەس گیان لەدەست دەدەن بەهۆی کارنەکردنی دەرمانی ئەنتیبایۆتیک لەسەر هەوکردنەکان.
یەکێکی دیکە لە کێشەکانی درووستبوونی مەترسی بەرگری دژی ئەنتیبایۆتیک، دانەهێنان ونەدزۆینەوەی جۆری نوێی ئەنتیبایۆتیکە لە ماوەی 30 ساڵی ڕابردوودا، جگە لەوەش ئاسان بەدەستگەیشتنی ئەنتیبایۆتیکە لەلایەن خەڵکەوە، بۆ نمونە لە مەکسیکۆ زۆربەی خەڵک بەبێ ڕینمایی پزیشک بۆ هەرهەوکردنێکی سوک یان ئازارێک پەنادەبەنە بەر ئەنتیبایۆتیک بە هەڕەمەکیانە.
پسپۆڕانی بواری  بایۆلۆجی و تەندرووستی ئاماژە بەوەدەکەن کە بارودۆخەکە زۆر مەترسیدارە، بەڵام خەڵك بێ ئاگایە، دەشڵێن پێویستە جێگرەوەیەک بدۆزرێتەوە بۆ ئەم بارودۆخە.
جیهان بە بێ ئەنتیبایۆتیک بە لەناوچوونی جیهان دوای ئەنتیبایۆتیک ناودەبرێت.
بەرگری دژی ئەنتیبایۆتیک کاریگەری لەسەر سەرچاوەکانی خورادنمان دەبێت، چونکە ئاژەڵەکان  و ڕووەکەکانیش تووشی نەخۆشی دەبن.

کەواتە پێویستە چی بکرێت بۆ وەستاندنی ئەم مەترسیە؟
پسپۆڕو پزیشکەکان ئاماژە بەوەدەکەن دەبێت ئەو ئەنتیبایۆتیکانەی کە بوونیان هەیە،  دووبارە دیزاین بکرێنەوە بۆ زاڵبوون بەسەر ئەو بەرگریەی درووست بووە لەلایەن بەکتریاکانەوە، هەروەها پێویستە جیهان هۆسیار بکرێتەوە لە ناتەندروست بەکارهێنانی ئەنتیبایۆتیک

More News

Most Popular

هەواڵ

سەدر بۆچی خۆپیشاندانە ملیۆنیەكەی دواخست؟

Mic
2022-08-16

موقتەدا سەدر رێبەری ڕەوتی سەدر بەتویتێك خۆپیشاندانی ملیۆنی لایەنگرانی لەبەغدا دواخست، كە ئەوەش بڕیارێكی كتوپڕی سەدر بوو وەك هەمیشە،ئەوەش لەكاتێكدایە،  ئەمرۆ وەزیرەكەی لایەنە شیعەكانی ناو چوارچێوەی هەماهەنگی بە هەوڵدان بۆ نانەوەی شەڕی ناوخۆ تۆمەتبار كرد.
موقتەدا سەدر رێبەری ڕەوتی سەدر ئەمرۆ لەتویتێكدا رایگەیاند خۆپیشاندانی ملیۆنی رۆژی شەممەی داهاتوو دوادەخات، بەڵام راشیگەیاند تا بەدەستهێنانی داواكاری خۆپیشاندەران لەمانگرتن بەردەوام دەبن.
سەدر لەتویتەكەیدا نوسیویەتی: گەل لەمانگرتن بەردەوام دەبێت تا داواكارییەكانی جێبەجێ دەكرێت، بەڵام كاتی خۆپیشاندانە ملیۆنیەكە بۆ رۆژی شەممەی داهاتوو دوادەخەین تا كاتێكی دیكە و رێنمایی نوێ دەدەین.
هەرچەندە پێشتر سەركردەیەكی نزیك لەموقتەدا سەدر رایگەیاندبوو داواكاری خۆپیشاندانی لایەنگرانی چوارچێوەی هەماهەنگی، موقتەدا سەدر ناترسێنێت لەوەی خۆپیشاندانی ملیۆن ڕێكبخات، بەڵام وەك بەشێك لەمیدیا عێراقیەكان بڵاویانكردووەتەوە هۆكارەكەی ئەوەیە كە سەدر ترسی ئەوەی هەبووە لەكاتی خۆپیشاندانی ملیۆنی رۆژی شەممە لەنێوان لایەنگرەكانی و لایەنگرانی هەماهەنگی شیعەكان ئاڵۆزی دروست ببێت و دۆخەكە لەدەست دەربچێت.
پێشتر ساڵح محەمەد عێراقی كە بەوەزیرەكەی سەدر ناسراوە، لەتویتێكدا رایگەیاند: سێ یەكی پەكخەر یاری بە ئاگر دەكەن، كە مەبەست لێی هەماهەنگی شیعەكان و لایەنەكانی نزیك لێیەتی، هەروەها تۆمەتباریشی كردن بە نانەوەی ئاژاوە و هەوڵدان بۆ دروستكردنی شەڕی ناوخۆ لەنێوان گەلانی عێراق، هاوكات تۆمەتباریشی كردن بەوەی دەیانەوێت توندوتیژی بەرامبەر هێزە ئەمنیەكان بەكاربهێنن.
وەزیرەكەی سەدر ئەوەشی خستەڕوو: ڕەوتی سەدر بۆ چاكسازی خۆپیشاندان دەكات، بەڵام هەماهەنگی شیعەكان دژ بە چاكسازی خۆپیشاندان دەكات، وتیشی هەرچەندە تێبینیمان هەیە لەسەر ئەنجومەنی باڵای دادوەری بەڵام هێرشكردنەسەری هێڵی سورە.
رەوتی سەدر و هەماهەنگی شیعەكان شەقام بۆ فشار خستنە سەر یەكتر بەكاردەهێنن، رۆژی 30 ی مانگی رابردوو لایەنگرانی رەوتی سەدر چوونە ناو بینای پەرلەمانی عێراق و دەستیان بەسەرداگرت، دواتریش هەماهەنگی شیعەكان داوایان لەلایەنگرانیان كرد بچنە ناوچەی سەوزی بەغدا.
لە 10 ی ئۆكتۆبەری ساڵی رابردوەوە هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق بەڕێوەچووە، بەڵام جگە لە هەڵبژاردنی سەرۆكی پەرلەمان لایەنە عێراقیەكان نەیانتوانیوە سەرۆكوەزیران و سەرۆك كۆمار هەڵبژێرن، ئێستاش سەدر داوای هەڵوەشاندنەوەی پەرلەمان و هەماهەنگی شیعەكانیش داوای مانەوەی دەكەن.