هەواڵ

چەند بانكێك لەعێراق و هەرێم ملیاران دۆلاریان ڕەوانەی وڵاتان كردووە

Mic
2023-01-23

ئەمرۆ سەرۆكوەزیرانی عێراق پارێزگاری بانكی ناوەندی عێراقی گۆڕی و دەشڵێت بەرزبوونەوەی بەهای دۆلار بەرامبەر دینار كاتییە، دوابەدوای ئەوەش بەهای دۆلار بەرامبەر دینار دابەزی، ئەوەی بووەتە جێگەی پرسیار ئایندەی بەهای دیناری عێراقە بەرامبەر دۆلار، زۆرێك لەپسپۆڕانی ئابوری و چاودێران دەڵێن ئەو گۆڕانكاریانە كاری خۆی دەكات.
ئەمرۆ محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆكوەزیرانی عێراق بڕیاریدا مستەفا غالب موخیف، پارێزگاری بانكی ناوەندیی عێراق  دووربخاتەوە و عەلی موحسین عەلاقی راسپارد بۆ بەڕێوەبردنی بانكی ناوەندیی عێراق بە وەكالەت.
عەلی موحسین عەلاق پێشتر لەنێوان ساڵانی 2014 و 2020 پارێزگاری بانكی ناوەندیی عێراق بوو و لە ساڵی 2020یش كرایە سەرۆكی ئەنجوومەنی پارێزگارانی سندووقی نەختینەی عەرەبی.
سەرۆكوەزیرانی عێراق بڕیاریداوە بە خانەنشینكردنی بەڕێوەبەری بانكی بازرگانیی عێراق TBI و راسپاردنی بیلال حەمدانی، كە بەڕێوەبەری گشتیی بانكی پیشەسازیی عێراقە، بۆ بەڕێوەبردنی كاروباری بانكەكە.
زیاتر لە مانگێكە دینار لە بەرامبەر دۆلار بەهاكەی لەدەستداوە و بەوهۆیەشەوە ناڕەزایەتی لەشەقامی عێراقی دروستبووە، چەند بانكێكیش تۆمەتباركراون بەبردنە دەرەوەی دۆلار و ئەوەش وایكردووە وەزارەتی خەزێنەی ئەمریكا چەند رێوشوێنێك بەرامبەر عێراق بگرێتەبەر.
ئەو 46 بانكەی كەلەماوەی شەش ساڵی ڕابردودا 78ملیار دۆلاریان بردووەتە دەرەوەی عێراق بەبێ ئەوەی ناوی ئەو كەسانە تۆماركرابێت كە پارەكەیان نادرووەتە دەرەوە، چوار لەو بانكانە لەھەرێمی كوردستانن.
بەپێی ئەو رێوشوێنانەی بانكی ناوەندی عێراق بە فشاری ئەمریكا گرتوویەتیە بەر رێگری لەبردنە دەرەوەی دۆلار دەكرێت، بەوتەی چەند پەرلەمانتارێك و پسپۆڕانی عێرقی بەرپرسی عێراقی هەبووە ملیۆنان دۆلاری حەواڵەكردووە بۆ ئەوەی بە قومار بیدۆڕێنێت، بەشێك لە بەرپرسەكانیش ملیۆنان دۆلاریان بردووەتە ئەوروپا و وڵاتانی دیكە، بەشێك لەسەرمایەدارانیش بوونەتە خاوەنی سەدان ملیۆن دۆلار و بەشێك لەپارەكانیان ناردووەتە دەرەوەی وڵات. بەشێك لەو لەو 46 بانكەی عێراق كە تۆمەتباركراون بە ناردنە دەرەوەی دۆلار بەشێكیان لقی بانكەكانن لەهەرێمی كوردستان و  لەو 78 ملیار دۆلارە 10 ملیارو781 ملیۆن دۆلاری لەڕێگەی چوار بانكی ھەرێمەوە حەواڵە كراوە كە بریتین لە:
 بانكی ئەربیل سێ ملیارو 619 ملیۆن دۆلار.
بانكی  شيمال سێ ملیارو 916 ملیۆن دۆلار.
بانكی كوردستان یەك ملیارو 961 ملیۆن دۆلار.
بانكی جیھان یەك ملیارو 283 ملیۆن دۆلار.
بەكۆی گشتی 10 ملیارو 781 ملیۆن دۆلار لەم چوار بانكەوە ڕۆشتووەتە دەرەوەی عێراق بەبێ ئەوەی ناوی ئەو كەسانە بونی ھەبێت كە ئەو پارەیەیان ناردووە.
سەبارەت بەكاریگەری ئەو گۆڕانكاریانە گوڵاڵە سدیق شارەزای ئابووری و بانك بە مایكی وت: بەرزبونەوەی نرخی دۆلار بەرامبەر دینار هۆكاری ناوخۆیی و ئیقلیمی و نێودەوڵەتی هەبوو، لەسەر ئاستی ئیقیلمی و نێودەوڵەتی پەیوەندی ڕاستەوخۆی بە كێشەكانی نێوان ئەمریكاو ئێران هەبوو.
دەشڵێت: لەئاستی ناوخۆیی پاش دامەزراندنی حكومەتی نوێی عێراق، گروپی چوارچێوەی هەمەئاهەنگی و بەتایبەت نوری مالكی و قەیس خەزعەلی زۆر مەبەستیان بوو پارێزگاری بانكی ناوەندی لەپۆستەكەی دووربخرێتەوە، چەندینجار گفتوگۆی لەگەڵ كراوە بۆ دەستبەرداربونی لەو پۆستە، وە مەرجی پارێزگاری بانكی ناوەندی بۆ دەستبەرداربونی لەو پۆستە، ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەختە بوە.
بەوتەی ئەو شارەزایەی بانك ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنەكانی ئاسایشی ئابوری و لادانی پارێزگاری بانكی ناوەندی كاریگەری ڕاستەوخۆی دەبێت لەسەر دابەزینی نرخی دۆلار، چونكە كێشەی دراوی عێراقی نە ئابوری بوو، نەدارایی، بەڵكو سەرلەبەری كێشەكە سیاسی بوو.
هاوكات هۆشیار عەبدوڵا- ئەندامی خولی پێشووی پەرلەمانی عێراق لەوبارەیەوە دەڵێت: عەلی عەلاق، پێشتر پارێزگاری بانكی ناوەندی بوو و بۆ ماوەی زیاتر لە دوو خولی پەرلەمانی رێگریكرد لەوەی كە حكومەت دەستكاری سیعری صەرف بكات، تەنانەت لە كاتی شەری داعش و ئەزمەی ئابوری بۆ موازەنەی ساڵی 2015 ئامادە نەبوو تاكە یەك هەزار دینار بەهای دۆلار بەرامبەر دینار بباتە سەرەوەو پێش لابردنی لە كۆبونەوەیەكدا لە لیژنەی دارایی كە خۆم ئامادە بووم وتی كەی بڕیارتان دا دەستكاری بەهای دینار بكەن ئێمە بە جەماعی ئیستیقالە دەكەین.
ئەو پەرلەمانتارە دەشڵێت: هێنانەوەی عەلاق لەلایەن سودانییەوە بۆ جێگیركردنەوەی بەهای دیناری عێراقییە، پرسیارەكە ئەوەیە لە سەردەمی ئەودا كار بە سیستمی پەنجەرەی ئالوگۆری دراو دەكرا كە شبهاتی گەندەڵی زۆری لەسەربوو، ئایا  ئێستا ئەو دەتوانێ بە سیستمی نوێی سەكۆی ئەلیكترۆنی و رێگاوشوێنە نوێكان لەو ئەركەی سەركەوتوو بێت، بەش بە حاڵی خۆم هێشتا گەشبینم بەوەی كە بەهای دیناری عێراق جارێكی تر لە خوار 150 هەزارەوە جێگیر دەكرێتەوەو پارێزگاری نوێش رۆڵی لەوبوارەدا دەبێت.

More News

Most Popular

هەواڵ

وردەكاری دواخستنی دانیشتنێكی دادگای فیدراڵی عێراق لەبارەی درێژكردنەوەی تەمەنی پەرلەمانی كوردستان

Mic
2023-01-31

دانیشتنی دادگای باڵای فیدراڵیی عێراق لەبارەی درێژکردنەوەی تەمەنی پەرلەمانی کوردستان بۆ حەوتی شوبات دواخرا، نوێنەرانی هەرێم پاساوی ئامادەنەبوونیان  خراپیی کەشوهەواوە بووە.
 بڕیار بوو ئەمڕۆ سێشەممە، 31-01-2023، دادگای باڵای فیدراڵیی عێراق لەبارەی سکاڵایەک کۆببێتەوە کە لە دژی درێژکردنەوەی تەمەنی ئەم خولەی پەرلەمانی کوردستان تۆمارکراوە، بەڵام رێبوار ئەوڕەحمان وتەبێژی فراكسیۆنی نەوەی نوێ لەپەرلەمانی عێراق رایگەیاند: ئەمڕۆ لە دانیشتنی دادگای فیدراڵی تایبەت بە درێژكردنەوەی نایاسایی پەرلەمان و سەرۆكایەتییەكان كە لەلایەن سەرۆكی جوڵانەوەی نەوەی نوێ و سروە عەبدولواحید سەرۆكی فراكسیۆنی نەوەی نوێ تۆماركرابوو دواخرا بۆ حەوتی مانگی دوو كرایە دانیشتنێكی كراوە.
 بڕیاربوو ئەمڕۆ دادگای باڵای فیدراڵیی عێراق لەبارەی دوو سکاڵا کۆببێتەوە کە ئەوانیش یەكەمیان ئەو سكاڵایەی لەسەر درێژکردنەوەی تەمەنی پەرلەمانی کوردستان تۆمارکرابوو، دووەمیش سکاڵا لەسەر هەرسێ سەرۆکایەتییەکەی عێراق تۆمارکرابوو و سکاڵاکار داوا دەکات راسپاردنی محەممەد شیاع سوودانی بۆ پێکهێنانی حکومەت هەڵبوەشێندرێتەوە.
 سکاڵای یەكەم بە ناوی سروە عەبدولواحید، سەرۆکی فراکسیۆنی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی عێراق پێشکەشکراوە، لە پاش ئەوەی لەگەڵ سێ سکاڵای دیکەدا یەکخران، کە لەلایەن یوسف محەممەد، سەرۆکی پێشووی پەرلەمانی کوردستان؛ شاسوار عەبدولواحید، سەرۆکی جووڵانەوەی نەوەی نوێ و کاوە عەبدولقادر، سەرۆکی فراکسیۆنی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی کوردستان پێشکەش کرابوون و 18ـی کانوونی یەکەمی 2022، یەکەم دانیشتن لەبارەی سکاڵاکان کرا.
 سکاڵاکار لەو سکاڵایەدا داوای پووچەڵکردنەوەی یاسای ژمارە 12ـی رۆژی 9-10-2022ـی تایبەت بە درێژکردنەوەی خولی پێنجەمی پەرلەمانی کوردستان دەکات بەهۆی دژایەتیی لەگەڵ هەردوو ماددەی 5 و 20ـی دەستووری عێراق، جگە لەوەش لە داواکەدا هاتووە: مافی دەستووریی دیاریکراو لە ماددەی 51ـی یاسای هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان ژمارە 1ـی ساڵی 1992 پێشێل دەکات.
رۆژی 9ـی تشرینی یەکەمی 2022، پەرلەمانتارانی پارتی و یەكێتی و بەشێك لەفراكسیۆنی گۆڕان و پێكهاتەكان تەمەنی ئەم خولەی پەرلەمانیان تاوەکو کۆتایی ساڵی 2023 درێژکردەوە، خولی پێنجەم رۆژی 06-11-2022 کۆتایی هات، درێژکردنەوەی تەمەنی پەرلەمان  هێزەکانی ئۆپۆزیسیۆنی تووڕەکرد و لەنێوان بەشدارینەکردن لە کۆبوونەوەکانی پەرلەمان و بایکۆتکردنی و هەڵپەساردنی ئەندامێتی خۆیانهێشتەوە.