زانست

شێواندنی واقیع... زاناکان پشتڕاستی دەکەنەوە: ئەوەی دەیبینین ئەوەیە کە مێشکمان بۆمان دەکێشێت

Mic
2024-06-18

بۆ گەیشتن بەم ئەنجامانە، کە تیمەکە لە گۆڤاری PLOS Biology بڵاویانکردەوە، توێژەران چالاکیی دەمارەکانیان لە "تالاموسی بینایی" شیکردەوە، کە ناوچەیەکی مێشکە و ڕاستەوخۆ لە چاوەوە لە ڕێگەی دەماری بیناییەوە سیگناڵە بینراوەکان وەردەگرێت.

توێژەران چالاکیی دەمارەکانیان لە هیپۆتالاموسی کۆمەڵێک ئاژەڵدا شیکردەوە لە کاتی حاڵەتەکانی وروژاندن و بێهێزیدا کە بەرکەوتەی بوون توێژەران چاودێری تیرەی چاویلکەی ئاژەڵە تاقیکارییەکانیان کردووە، چونکە قەبارە گەورەکەی ئاماژەیە بۆ حاڵەتی وروژاندن.

تاقیکردنەوەکان دەریانخستووە کە ڕێڕەوی سیگناڵەکانی دەماری بینین لە مێشکدا بەپێی بارودۆخی ئاژەڵەکە جیاوازە ئەگەر ناچالاک بێت ئەوا ناوچە مەعریفییە تایبەتەکان کاریگەرییان لەسەر دەبێت و ئەگەر چالاک بێت ئەوا ناوچە مەعریفیەکانی تر کاریگەرییان لەسەر دەبێت، ئەمەش بەپێی بەیاننامەیەکی ڕۆژنامەوانی فەرمی لەلایەن زانکۆی لودویگ ماکسیمیلیانەوە دەرچووە.

ئەمەش ئەوە پشتڕاست دەکاتەوە کە کاریگەرییە هەستیارەکان - واتە ئەوەی کە ئاژەڵێک هەستی پێدەکات کاتێک شتێک دەبینێت، هەرچییەک بێت - بەپێی بارودۆخی ناوەوەی خۆی جیاوازە لەڕاستیدا توێژەران بۆیان دەرکەوتووە کە کاریگەریی ئاژەڵەکان وابەستەی هیچ هۆکارێکی دیکە نەبووە، وەک پێگەی ئەگەر دەجووڵایەوە، دانیشتبوو، یان چاوەکانی دەجووڵاند.

باشترین پێشبینی
ئەمەش لەگەڵ ئەنجامی توێژینەوەیەکدا یەکدەگرێتەوە کە لەلایەن تیمێکی توێژینەوەی زانکۆی جۆن هۆپکینزەوە چەند ساڵێک لەمەوبەر ئەنجامدرا، لەو ماوەیەدا هەوڵیاندا وەڵامی ئەو پرسیارە بدەنەوە: ئایا ئێمە واقیعی جیهانی ڕاستەقینە دەبینین یان دەبینین کە مێشکمان دەیەوێت چی ببینێت بەبێ گوێدانە ئەم واقیعە؟

گریمانە سەرەکییەکە دەڵێت دوو جۆر پرۆسێسکردن لە مێشکماندا هەیە یەکەمیان پەیوەندی بە داتاکانەوە هەیە کە لە جیهانی دەرەوە لە ڕێگەی ئامرازە هەستیارەکانەوە دێت وەک بیستن یان بینین، دووەمیان پەیوەندی بە ئەزموونی پێشووی مێشکمانەوە هەیە جیهان و باری فیزیۆلۆژی و دەروونیمان.

بەپێی ئەو لێکۆڵینەوەیە کە تیمەکە لە بڵاوکراوەکانی ئەکادیمیای نیشتمانی زانستی (BNAS)دا بڵاویکردۆتەوە، جۆری دووەمی پرۆسێسکردن لە مێشکماندا مەیلی زاڵبوونە، ئەمەش جیهان لەبەردەم چاوماندا دروستدەکات بەو شێوەیەی کە دەمانەوێت، نەک وەک ئەوەی لە واقیعی بابەتییدا هەیە .

تیمێکی گەورەی توێژەرانی بواری زانستی دەمار، مەیلی بەرەو ڕەوایەتی ئەم گریمانەیە دەچن، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی نۆزدەهەم، کاتێک پزیشک و فیزیازان و بیرکاری ئەڵمانی هێرمان ڤۆن هێلمهۆڵتز وای زانی کە ئەوەی ئێمە هەستی پێدەکەین واقیع نییە، بەڵکو زیاتر ئەو گریمانەیە باشترین پێشبینی کە مێشکمان دەتوانێت بیکات سەبارەت بەم واقیعە، کە پێشبینییەکە ئەو وێنەیەی کە لە ڕاستیدا دەیبینین تێکەڵ بە ئەزموونەکانی مێشکمانە.

More News

Most Popular

-18

خەوێکی تەندروست چۆنە بۆ منداڵ؟

Mic
2024-07-10

دکتۆر پشدەر عبداللە اسماعیل پزیشکی پسپۆڕی نەخۆشیەکانی منداڵان لە بڵاوکراوەیەکیدا باس لە نووستنی تەندروست دەکات لە منداڵاندا، بەم شێوەیە:
۱.ئەبێ کاتی نووستن و کاتی هەڵسان لە خەو دیاری کراو بێت و بڕی پێویست بخەوێت، واتە هەموو ڕۆژێک لە کاتی دیاری کراودا بخەوێت و هەڵبسێت لە خەو.
۲.نابێ جیاوازی کاتی نووستن و هەڵسان لەو ڕۆژانەی کە ناچێت بۆ قوتابخانە لەگەڵ ئەو ڕۆژانەی کە ئەچێت بۆ قوتابخانە لە یەک کاتژمێر زیاتر بێت.
۳.پێویستە منداڵ لە دەرەوەی ژووری نووستن بڕی پێویست وەرزش و یاری بکات.
٤. ژووری نوستن پێویستە بێ دەنگ و تاریک یان ڕووناکی زۆر کەم بێت.
۵.ژووری نووستن پێویستە پلەیەکی گەرمی گونجاوی هەبێت واتە نابێ سارد یان گەرم بێت.
٦.نابێ لە ژووری نووستن منداڵ سزا بدرێت.
۷.نابێ لە ژووری نووستن تەلەفزیۆن هەبێت.
۸.پێش نووستن نابێ چا ، کۆلا ، چوکلێت بدرێت بە منداڵ.
۹.ئەتوانی پێش نووستن ژەمە خواردنێکی سووک بدەیت بە منداڵ بۆ ئەوەی لە برسیەتیا خەبەری نەبێتەوە.