ژیان

دایكان و باوكان چۆن كه‌شێكی گونجاوی كۆششكردن بۆ منداڵه‌كانیان دابین بكه‌ن؟

Mic Mdeia
2021-07-17

كۆششكردن و هه‌وڵدان له‌ وانه‌كانی خوێندنگه‌دا ڕێگایه‌كی گرنگی گه‌یشتنه‌ به‌ ئاستێكی به‌رز له‌ خوێندنگه‌ و له‌ داهاتووشدا، له‌ هه‌مانكاتدا بۆ خوێندكاران بێزاركه‌رترین شته‌ و له‌ ماوه‌ی خوێندنگه‌دا خوێندكاران هه‌مووشتێك ده‌كه‌ن له‌پێناو ئه‌وه‌ی خۆیان له‌ كۆششكردن بدزنه‌وه‌.

هەندێکجار كۆشش نه‌كردنی خوێندكار ناکۆکییەکی زۆر لە نێوان منداڵەکان و دایک و باوکان دروستدەکات، بەهۆی ئەوەی منداڵەکان ئەرکەکانی ماڵەوەیان دەشارنەوە و نایکەن، یاخود هەڵی دەگرن بۆ خولەکەکانی کۆتایی، ئەمەش وا لە دایک و باوکان دەکات خەم بخۆن و ترسی دەرنەچونی منداڵەکانیان هەبێت.

هه‌روه‌ها ئەرکەکانی ماڵەوە زۆرکات ناکۆکی بۆ دایک و باوکان دروستدەکات چونکە پێویستە لێی تێبگەن و هاوکاربن لە شیکارکردنیدا، لێره‌دا چه‌ند ڕێنماییه‌ك بۆ دایكان و باوكان ده‌خه‌ینه‌ڕوو تا بتوانن یارمه‌تیده‌ری منداڵه‌كانیان بن له‌ جێبه‌جێكردنی ئه‌ركه‌كانی ماڵه‌وه‌یاندا. 

یه‌كه‌م: ئەرکی ماڵەوە بکرێت بە بەشێک لە ڕۆتین
هەلێک بدە بە منداڵەکان بۆ ئەوەی باسی وانەکانیان و قوتابخانەکانیان بکەن، لەگەڵیان بدوێن لە کێشەکانیان بپرسنه‌وه‌، ئه‌گەر هاتوو لە بابەتێکیشیان نەزانی هەوڵبدە یارمەتییان بدەیت.

ئەگەر ئەرکی پێدرابوو هاوکاری بکە، ئەگەر زانیاریت نەبوو لە بارەی ئەرکەکەیەوە پرسیار لە کەسێکی دیکەی خێزانەکەت یاخود هاورێیەکت بکە یاخود لە ئینتەرنێتدا بەدوای وەڵامەکەیدا بگەڕێ، چونکە ئەمە پاڵپشتییەکی زۆرە بۆ منداڵه‌كه‌ت.

یارمەتی منداڵەکانتان بدەن لە ڕێکخستنی ئەرکەکانی ماڵەوەیان و ستایشیان بکەن بۆ ئەو ئەرکانەی کە کردوویانە، چونکە زۆربەی قوتابخانەکان پەڕاوی لێپرسینەوەیان هەیە لە نێوان قوتابخانە و دایک وباوکەکان، ئەمەش دەریدەخات کە تا چەندێک دایک و باوکان ئاگایان لە منداڵەکانیانە و یارمەتی منداڵەکانیان دەدەن لە ئەرکی ڕۆژانەیاندا و چاودێری دەکرێن.

دووه‌م: جێگه‌یه‌كی باش دروستبکریت بۆ كۆششكردنی منداڵان
هاوکاری منداڵه‌كانت بكه‌ ڕۆتینەکانیان بپارێزن، هەندێک لە منداڵان ڕاستەوخۆ دوای قوتابخانە ئەرکەکانیان ئەنجام دەدەن، وە هەندێکێشیان پاش پشوودان، بەڵام پێویستە دایک و باوکان ژینگەیەکی لەبار بڕەخسێنن بۆ خوێندنەکەیان لە مێزیکی خونێدنەوە بگرە تاوەکو شوێنێکی هێمن و ڕووناکیەکی باش، بەڵام هەندێک لە منداڵان حەز دەکەن لەگەڵ خێزانەکانیان ئەرکەکانیان بکەن و هەندێکیان حەزدەکەن بە تەنها.

ئەگەر شوێنێکی گونجاوت نییە بۆ خوێندنی منداڵەکەت ئەوە دەتوانیت بیبەتە کتێبخانەیەک یاخود سەنتەرێکی خوێندنه‌وه‌ کە لەوێدا شوێنێکی ئارامە و کۆمپیوتەر و ئینتەرنیتی لێیە کە دەتوانێ باشتر لە بابەتەکان تێبگات بە مەرجێک ئەو وێبسایتانە بەکار نەهێنێت کە لە لایەنی پەروەردەییەوە قەدەغەکراون.

سێیه‌م: ژینگه‌یه‌كی خێزانی گونجاو دابین بكرێت
منداڵان پێویستیان به‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ ماڵه‌وه‌ هه‌ست به‌ ئاسووده‌یی و ئارامی ده‌روونی بكه‌ن، تا بتوانن ده‌ستبكه‌ن به‌ خوێندن و كۆششكردن، ئه‌گه‌ر تۆی دایك و باوك به‌رده‌وام ژینگه‌یه‌كی پڕ له‌ هات و هاوار و ده‌نگه‌ده‌نگ له‌ ماڵه‌وه‌ بخولقێنی ئه‌وا منداڵان ناتوانن به‌ وردی خوێندنه‌كه‌یان ئه‌نجامبده‌ن، هه‌روه‌ها ناكۆكی نێوان دایك و باوك بۆ منداڵان مایه‌ی نیگه‌رانییه‌و دووریان ده‌خاته‌وه‌ له‌ كۆششكردن. 

چواره‌م: داوای هاوکاری لە قوتابخانەکەت بکە
هەندێک لە قوتابخانەکان هۆڵی خوێندنه‌وه‌یان هه‌یه‌ كه‌ ڕێگه‌ به‌ خوێندكاران ده‌ده‌ن زیاتر له‌ كاتی خوێندنگه‌ بمێننه‌وه‌ بۆ كۆششكردن، ئەمەش یارمەتی کەمکردنەوەی ناکۆکیەکانیان دەدات لە ماڵەوە.

هەندێک لە قوتابخانەکان دەیانەوێت خوێندکارەکان بە شێوەی ئۆنڵاین ئەرکەکانیان بنێرن، ئەگەر زانیاریت نییە لە بارەیەوە ئەوە بە زووترین کات پەیوەندی بە قوتابخانەکانیانەوە بکە، یاخود ئەگەر ئینتەرنێتت نییە لە ماڵەوە دەتوانیت لە کتێبخانەیەک کۆمپیوته‌رێکی تایبەت بگریت، ئەگەر منداڵەکەت حاڵەتێکی تایبەتی هەیە و هەستدەکەیت لە ئەرکەکانی ماڵەوەدا کێشەی بۆ دروستدەکات ئەوە ڕاستەوخۆ سەردانی قوتابخانەکەی بکە تا بتوانن هاوکاریبن لە ئەنجامدانی ئەرکەکانی و بەمەش ئەو فشارەی لە ماڵەوە کەمدەبێتەوە لە سەر هه‌ردوولاتانه‌.

More News

Most Popular

هەواڵ

لیای 10 ساڵ، ئەو کیژۆڵەی دووجار بەخاکسپێردرا

Mic
2022-05-23

کیژۆڵەیەکی 10 ساڵان، تەنها لە هەفتەیەکدا دووجار بەخاکسپێردرا، ئەوەش بەهۆی ئەوەی گومان لەدۆسییە کوشتنەکەیدا هەبوو، بەڵام دواجار دادگا دۆسییەکەی یەکلاییکردەوە.

باوكی لیا كە چەند رۆژێك لەمەوبەر گیانی لەدەستدا دەڵێت پزیشكی دادوەری پشتڕاستیكردوەتەوە كە كچەكەی بەهۆی پەلاماردانی سەگەوە گیانی لەدەستداوە، وتەبێژی پۆلیسی سلێمانیش دەڵێت لێكۆڵینەوە لەگەڵ بنەماڵەی منداڵەكە و خاوەنی سەگەكانیش كراوە.

عەلی ڕەحیم، باوكی لیای تەمەن 10 ساڵ، ئەو كچەی ھەفتەی رابردوو لە گەڕەكی ڕاپەڕینی شاری سلێمانی سەگ پەلاماری دا و گیانی لەدەست دا بە مایكی ڕاگەیاند: تەرمی كچەكەم لە پەیمانگەی پزیشكی دادی سلیمانی وەرگرتەوە و جارێكی دیكە بە خاكمان سپاردەوە".

وتیشی: "بەپێی ڕاپۆرتی پەیمانگەی پزیشكی دادی سلێمانی، دەركەوتووە كچەكەم بەھۆی پەلاماردانی سەگەوە گیانی لەدەست داوە و خواردوویەتی، بۆیە سبەی بنەماڵەكەمان لەسەر ئەو ھەموو تۆمەتانەی ئاڕاستەمان كراوە، لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا ھەڵوێستمان دەبێت".

باوكی لیای تەمەن 10 ساڵ، وتیشی: "ئەو سێ سەگەی كچەكەمیان خواردووە، كوژراون، بەڵام من سەگەكانم نەكوشتووە".

لەوبارەیەوە سەركەوتن ئەحمەد وتەبێژی پۆلیسی سلێمانی بەمایكی وت:"لەسەر دۆسیەی لیا لێكۆڵینەوە لەگەڵ بنەماڵەی لیا و ئەو بنەماڵەیەش كە سەگەكانیان هەیە كراوە".
وتیشی :"لەسەر دۆسیەكە لێكۆڵینەوەی تەواو كراوە و ئەوەی هەیە پەیوەندی بەدادوەری گشتیەوە هەیە".
هاوكات بەرزان محەمەد بەڕێوەبەری پزیشكی دادی سلێمانی بەمایكی راگەیاند: سەرجەم ئەو پرسیارانەی سەبارەت بە مردنی لیا لەپزیشكی دادوەری لەلایەن داواكاری گشتیەوە كراون وەڵاممان داونەتەوە".
پێشتریش هەر سەبارەت بەو پرسە، گوڵستان سەعید ئەندامی لیژنەی مافی مرۆڤی پەرلەمانی كوردستان بەمایكی وت:"سەبارەت بەو پرسە قسەمان لەگەڵ دەستەی مافی مرۆڤ كردووە، ئەوان پێیان وتین لەسەر دۆسیەكە لێكۆڵینەوەیان كردووە، بەڵام وەكو پەرلەمان ناتوانین دەستێوەردان لەكاروباری داواكاری گشتی بكەین".
بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی سلێمانی لە روونكردنەوەیەكدا كە رۆژی هەینی رابردوو بڵاویكردەوە، رایگەیاند: بە بڕیاری دادوەر و بە ئامادەبوونی مەفرەزەكانی بنكەی پۆلیسی راپەڕین، تیمەكانی بەشی بەڵگەی تاوان و پزیشكانی دادوەری، تەرمی لیا لەناو گۆڕەكەی دەرهێنراوەتەوە و توێكاری بۆ لاشەكەی دەكرێت و لێكۆڵینەوەش لە رووداوەكە بەردەوام دەبێت".
16 یی ئەم مانگە هەواڵی گیانلەدەستدانی كچێكی 10 ساڵ لە سلێمانی بەهۆی پەلاماردانی سەگ بڵاوبویەوە، هەواڵەكە و پاشانیش لێدوانی باوكی منداڵەكە كاردانەوەی بەدوای خۆیدا هێنا بەتایبەتیش لەتۆڕە كۆمەڵایەتیەكان، بەوهۆیەشەوە لەسەر فەرمانی داواكاری گشتی گۆڕەكەی لیا هەڵدرایەوە.