هەواڵ

تایوان ئەو دوورگەیەی ململانێیەكی مێژوویی لەسەرە

Mic
2022-08-03

بەمدواییە ناكۆكی نێوان دەوڵەتی چین وئەمریكا سەبارەت بە دوورگەی تایوان كە دەسەڵاتێكی سەربەخۆی هەیە زیادیكردووە، بەتایبەت دوای سەردانی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكا بۆ دوورگەكە.
دورگەی تایوان بووەتە جێگەی ناكۆكی نێوان دوو زلهێزی جیهان، ئەمریكا لەڕووی سیاسی و سەربازییەوە پشتیوانی دورگەكە دەكات، ئەوەش لەكاتێكدایە چین بە بەشێكی دانەبڕاوی دەزانێت لەوڵاتەكەی لەبەرامبەریشدا ئەمریكا رەتیدەكاتەوە دان بەدەسەڵاتی چیندا بنێت بەسەر ئەو دوورگەیەوە.
پێشتر گرژییەكان هێندە نەبوون، بەڵام لەدوای هاتنە دەسەڵاتی چای ئینگ وین بۆ سەرۆكایەتی تایوان لەساڵی 2016 ناكۆكیەكان زیاتربوون، چونكە سەرۆكە نوێیەكە تایوانی بە دەوڵەتێكی سەربەخۆ ناوبرد و وتی چیتر تایوان بەشێك نییە لە چین، دوای ئەو قسەیەش چین فشارە سەربازی و دیپلۆماسی و ئابوریەكانی بۆسەر دوورگەكە زیاتركردووە.
رۆژی سێشەممەی ئەم هەفتەیە نانسی پیلۆسی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكا سەرەڕای هۆشدارییەكانی چین، سەردانی تایوانی كرد، لەوێ وتی: ئەم سەردانە وەفایە بۆ بەڵێنێكی كۆن و بەهەموو شێوەیەك پشتیوانی تایوان دەكەین و سەردانەكەش دژی سیاسەتی چین نییە.
لەساڵی 1979 ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا بەسەرۆكایەتی جیمی كارتەر دانی بەكۆماری چین دا نا و رایگەیاند حكومەتی پەكین تاكە نوێنەری چینییەكانە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ڕەتیكردەوە دان بە دەسەڵاتی چیندا بنێت لە تایوان.
لەوكاتە بەدواوە ئەمریكا هەم پەیوەندی لەگەڵ چین هەبوو هەم لەگەڵ ئەو دەسەڵاتەی تایوان بەڕێوەدەبات، بەڵام پەیوەندیەكان لەگەڵ تایوان فەرمی نەبوون، لەوكاتەشەوە داوا دەكات هەریەك لە چین و تایوان كێشەكانیان بە گفتوگۆ چارەسەر بكەن.
كۆنگرێسی ئەمریكا بە یاسایەك پەیوەندیەكانی لەگەڵ تایوان رێكخستووە كە خۆی لەپەیوەندی بازرگانی و ئابووری و سەربازیدا دەبینێتەوە، تەنانەت لەدواین هەڵوێستدا وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا رایگەیاند: تایوان دەوڵەتێكی دیموكراتی پێشكەوتووە و هاوبەشێكی سەرەكی ئەمریكایە لەناوچەی هەردوو زەریای ئارام و هیندی.
بەپێی ئەو یاسایەی كۆنگرێس پەسەندیكردووە دەبێت ئەمریكا لەڕووی سەربازییەوە بەشێوەیەك پشتیوانی تایوان بكات كە بتوانێت بەرگری لەخۆی بكات، بەشێوەیەك بتوانێت لەكاتی هێرشی سوپایەكی گەورەی وەك چین خۆی بگرێت و بەرگری بكات.
43 ساڵە ئەمریكا بەیاسایەك بەرگری لەتایوان دەكات،جگە لەو یاسایە ئەوەی چینی توڕە كردووە سەردانی ئەمدواییەی نانسی پیلۆسی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكایە، تەنانەت چاو لیجیان وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی چین رایگەیاند: سەردانی تایوان لەلایەن پیلۆسییەوە كاریگەری خراپی سیاسی دەبێت، هەروەها هۆشداریدایە ئەمریكا كە دەبێت بەرپرسیارێتی سەردانی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكا هەڵبگرێت و هەڕەشەی ئەوەشیكرد كە ئەمریكا باجی ئەو سەردانە دەدات.
هەرەشەی چین لەكاردانەوەی سەردانی ئەو بەرپرسە باڵایەی ئەمریكا بۆ تایوان گەیشتە ئەوەی نمایشی هێز بكات و باڵیۆزی ئەمریكاش لەپەكین بانگهێشت بكات، بەڵام ئەوە سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكای لەسەردانی ئەو دوورگە جێناكۆكە پەشیمان نەكردەوە، لەكاتێكدا پێشتر وەزیری بەرگری تایوان رایگەیاندووە كە سوپای چین دەتوانێت لەساڵی 2025 دورگەكە بەتەواوەتی داگیر بكات.

More News

Most Popular

هەواڵ

توركیا چەند رۆژێكە بەچڕی بۆردوومانی چەند شارێكی رۆژئاوای كوردستان دەكات

Mic
2022-08-17

لە ڕۆژی 15ی مانگەوە سوپای توركیا بە فڕۆكەی جەنگیی و فڕۆكەی بێ فڕۆكەوان و تۆپخانەكانی، بۆردوومان و تۆپبارانی چڕی بەشێك لە ناوچەكانی ڕۆژئاوای كوردستان دەكات، بەو هۆیەوە كوژراو و بریندارێكی زۆری لێكەوتووەتەوە.
لە دوو ڕۆژی ڕابردوودا، بەشێك لە ناوچەكانی ڕۆژئاوای كوردستان ڕووبەڕووی دۆخێكی جیاوازبوونەتەوە، بەوەی دەوڵەتی توركیا بە چەكی قورس و لە ڕێگەی تۆپخانەكانیانەوە تۆپبارانی دەستپێكرد، هەروەها لە هێرشەكاندا فڕۆكەی جەنگیی و بێ فڕۆكەوانی بەكارهێنا.
ڕۆژی 15ی مانگ، دەوڵەتی توركیا، ناوچەكانی دربەسی لە جزیرە و عامودا و تلتەمر و گوندەكانی ئەو ناوچانە، كە سەر بە شاری قامشلۆن، بە چڕیی بۆردوومان كرد.
هێرشەكانی توركیا بەو ناوچانەوە نەوەستا و لە ڕێگەی فڕۆكەی جەنگییەوە هێرشەكانی فراوانكرد و دوێنێ 16ی مانگ، گردی مشتەنوور و ڕێگای حەلەب و ناوەندی شاری كۆبانێ و پێنج گوندی ڕۆژئاوای كۆبانێ كەوتنە بەر هێرشەكان و بەوهۆیەوە، منداڵێك شەهیدبوو، سێ كەسی تریش برینداربوون.
ئێوارەی دوێنێ، هێرشی ئاسمانیی كرایە سەر گوندی چارقلێی سنووری كۆبانێ و بنكەیەكی سوپای سوریایان كردە ئامانج و باس لە كوژرانی 16 سەرباز و برینداربوونی چوار سەرباز دەكرێت، هەر ئێوارەی دوێنێ، بە فڕۆكەی بێ فڕۆكەوان هێرشیكرایە سەر گوندی سەعدون سنجاقی سەر بە عامودا و بەپێی زانیارییەكانی شەهید و برینداری لێكەوتووەتەوە.
شەوی ڕابردووش، گوندەكانی شەهبا لە سنووری عەفرین بۆردوومان كرا و هەروەها ناوچەی تل ڕەفعەتی سەر بە شەهبا بە چڕیی بۆردوومان كرد.
لە دوو ڕۆژی ڕابردوودا، بە دەیان گوند و ناوچە لە ڕۆژئاوای كوردستان كەوتوونەتە بەر هێرشەكانی توركیا،لە سنوری جەرابلوس و قەرەقاموشی سەر بە عەنتابیش لەباكوری كوردستان، سوپای توركیا بانگەوازی كرد، كە هێرش ئەنجامدەدەن و خەڵك لەماڵ نەیەتە دەرەوە، بەڵام هەسەدە ڕەتیكردەوە و ڕایگەیاند جموجولِی سەربازیی نییە.