پەروەردەی سێکسی

چۆن له‌باره‌ی ئەو نەخۆشییانەی بەهۆی سێکسەوە دەگوازرێنەوە بۆ منداڵه‌كه‌ت ده‌دوێیت؟

Mic
2021-07-10

ئه‌و نه‌خۆشییه‌ باوانه‌ی به‌هۆی سێكسه‌وه‌ ده‌گوازرێنه‌وه‌ وه‌ك ئایدز، له‌ ئێستادا و له‌ته‌واوی جیهاندا به‌رفراوان بوون و ئه‌و بڵاوبوونه‌وه‌یه‌ كوردستانیشی گرتووه‌ته‌وه‌، بۆیه‌ گرنگە دایکان و باوکان دەربارەی ئه‌و نه‌خۆشییه‌ گوازراوانه‌ له‌گه‌ڵ منداڵه‌كانیاندا بدوێن و ڕێنوێنییان بكه‌ن تاكو خۆیان بپارێزن.

سه‌ره‌تا با بزانین نەخۆشی گوازراوە بەهۆی سێکسەوە چییە؟

نەخۆشی گوازرەوە بەهۆی سێکسەوە یان هەوکردنی گواستراوە بەهۆی سێکسەوە بریتییه‌ لەو نەخۆشییانەی لەڕێی پەیوەندی سێکسییەوە دەگوازرێنەوە، هەندێك نەخۆشی دەکرێت بەهۆی بەرکەوتنی نزیك لە ئەندامی زاوزێ یاخود دەردراوی لەشەوە بگوازرێنەوە.

ئایا باسکردنی ئەم نەخۆشییانە هانی هەرزەکاران دەده‌ن سێکس بکەن؟

باسکرنی ئەم نەخۆشییانە لەگەڵ منداڵ و هەرزەکاراندا واناکات پەیوەندی سێکسی ئەنجام بدەن، بەڵام گەر ئەنجامیاندا ئەوا لە مەترسیەکانی تێدەگەن و دەزانن چۆن دەبێت خۆیان بپارێزن.

کەی کاتی ئەوەیە باسی ئەم نەخۆشییانە بکەیت لەگەڵ منداڵەکەتدا؟

پێویست ناکات باسکردنی ئەم نەخۆشییانە یاخود بابەتی تایبەتی تری وەکو سێکس و قۆناغی باڵغبوون لە یەك گفتوگۆدا بکرێت لە تەمەنێکی دیاریکراودا. وردە وردە گفتوگۆکان دەستپێبکە و با منداڵەکەشت وردە وردە تێگەیشتنی زیاد ببێت بۆ بابەتەکە لە تەمەنی نێوان 10-13 ساڵان زۆرینەی منداڵان دەزانن سێکس چییە و ئامادەی فێربوونن دەربارەی نەخۆشییەکان.

چۆن بابەتی نەخۆشییە گوازراوەکان لە ڕێی سێکسەوە بهێنمە پێشەوە؟

هەندێك کات سەختە بتوانیت کاتێکی باش بدۆزیتەوە بۆ باسکردنی نەخۆشییە گوازراوەکان لە ڕێگەی سێکسەوە، لەم کاتانەدا کردنەوەی گفتوگۆیەك باشە:
- ئەگەر منداڵەکەت پرسیاری کرد دەربارەی سێکس.
- لە کاتی تەماشاکردنی فیلمێك یاخود بەرنامەیەك لە تەلەڤیزۆن کە پەیوەندیەکی سۆزداری نیشان دەدات بپرسە: "ئەو شتانە چین ئەو کەسانەی لە پەیوەندیدان باسی دەکەن؟"

- کاتێك ژەمە كوتانی دژه‌ نه‌خۆشی گوازراوه‌ وەردەگرن دەتوانی بڵێیت "ئەم ڤاکسینە دەتپارێزێت لەو نەخۆشییانەی لە ڕێی سێکسەوە دەگوازرێنەوە، دەزانیت ئەو نەخۆشیانە چین؟"

باسی چی بکەم؟
باسی جۆرە جیاجیاکانی نەخۆشیەکان بکە:
کلامیدیا
هێرپیسی ئەندامی زاوزێ
زیپکەی ئەندامی زاوزێ
گۆنۆریا
ئایدز و ڤایرۆسی  HIV
نەخۆشی هەوکردنی حەوز
ئەسپێی مووی ئەندامی زاوزێ
نەخۆشی سیفلس
تریکۆمۆنیسیس

ئەم بابەتە سەرەکیانە باس بکە:
- بە گشتی نەخۆشی گوازراوە لە ڕێی سێکسەوە لە ڕێی پەیوەندی سێکسیەوە دەگوازرێنەوە بەڵام هەندێکیان لەڕێی بەرکەوتنی نزیك لەگەڵ ئەندامی زاوزێی کەسێك یاخود دەردراوی جەستەیی کەسێكەوە دەگوازرێتەوە.

- باشترین ڕێگە بۆ تووشنەبوون بەم نەخۆشیانە ئەنجام نەدانی سێکسە، گەر کەسێکیش بڕیاریدا سێکس ئەنجام بدات بەکارهێنانی کۆندۆم دەکرێت ڕێگربێت لە گواستنەوەی زۆرینەی نەخۆشییەکان.

- زۆرینەی ئەوانەی ئەو نەخۆشیانەیان هەیە کە بەهۆی سێکسەوە دەگوازرێنەوە شلە دەردەدەن لەڕێی چووك یان زێیانەوە یان پەڵەیەکیان هەیە لەسەر ئەندامانی زاوزێیان.

- هەندێك کەس کە هەڵگری ئەو نەخۆشیانەن کە لە ڕێی سێکسەوە دەگوازرێتەوە هیچ نیشانەیەکیان نیە، ئەو کاتەش هەر دەتوانن ببنە هۆی گواستنەوەی هەوکردن  و نەخۆشی بۆ هاوسەرەکەیان.

- گەر کەسێك نەخۆشیەکی هەبێت لەو نەخۆشیانەی لە ڕێی سێکسەوە دەگوازرێنەوە و چارەسەر وەرنەگرن، دەکرێت گرفتی تەندروستی دروست بکات بۆ ماوەی دووروودرێژ وەکو ئازار یاخود کێشە لە دووگیانبووندا.

- دەکرێت تووشی نەخۆشی گوازراوە لەڕێی سێکسەوە ببیت لە یەکەم ئەنجامدانی سێکسەوە.

لە کوێ دەتوانم زانیاری زیاترم دەستکەوێت دەربارەی ئەو نەخۆشیانەی لە ڕێی سێکسەوە دەگوازرێنەوە؟

 دەتوانیت زانیاری متمانە پێکراوت دەستکەوێت لەم شوێنانەوە:

- ئۆفیسی پزیشکەکەت.

- ڕێکخراوی تایبەت بە تەندروستی.

- پەرستاری خوێندنگەکەت یاخود توێژەری کۆمەڵایەتیەکەت.

ئەگەر کێشەم هەبوو لە باسکردنی ئەم بابەتە لەگەڵ منداڵەکانمدا ئەو کاتە چی بکەم؟

گەر مورتاح نیت باسی ئەو نەخۆشیانە بکەیت کە لە ڕێی سێکسەوە دەگوازرێنەوە لەگەڵ منداڵەکانتدا، دڵنیابە لەوەی دەتوانن ڕووبکەنە کەسێکی دیکە بۆ زانیاری دروست، دەکرێت پەرستار یاخود دکتۆرێك، ڕاوێژکارێك، مامۆستایەك یاخود ناسیاوێکی خێزانەکەتان بێت.

منداڵ و هەرزەکاران پێویستە هۆشیاریان هەبێت دەربارەی ئەو نەخۆشیانەی لەڕێی سێکسەوە دەگوازرێنەوە و وا باشترە ئەم زانیاریانەیان لە کەسێکەوە دەستکەوێت جێی متمانە بێت.

More News

Most Popular

هەواڵ

لیای 10 ساڵ، ئەو کیژۆڵەی دووجار بەخاکسپێردرا

Mic
2022-05-23

کیژۆڵەیەکی 10 ساڵان، تەنها لە هەفتەیەکدا دووجار بەخاکسپێردرا، ئەوەش بەهۆی ئەوەی گومان لەدۆسییە کوشتنەکەیدا هەبوو، بەڵام دواجار دادگا دۆسییەکەی یەکلاییکردەوە.

باوكی لیا كە چەند رۆژێك لەمەوبەر گیانی لەدەستدا دەڵێت پزیشكی دادوەری پشتڕاستیكردوەتەوە كە كچەكەی بەهۆی پەلاماردانی سەگەوە گیانی لەدەستداوە، وتەبێژی پۆلیسی سلێمانیش دەڵێت لێكۆڵینەوە لەگەڵ بنەماڵەی منداڵەكە و خاوەنی سەگەكانیش كراوە.

عەلی ڕەحیم، باوكی لیای تەمەن 10 ساڵ، ئەو كچەی ھەفتەی رابردوو لە گەڕەكی ڕاپەڕینی شاری سلێمانی سەگ پەلاماری دا و گیانی لەدەست دا بە مایكی ڕاگەیاند: تەرمی كچەكەم لە پەیمانگەی پزیشكی دادی سلیمانی وەرگرتەوە و جارێكی دیكە بە خاكمان سپاردەوە".

وتیشی: "بەپێی ڕاپۆرتی پەیمانگەی پزیشكی دادی سلێمانی، دەركەوتووە كچەكەم بەھۆی پەلاماردانی سەگەوە گیانی لەدەست داوە و خواردوویەتی، بۆیە سبەی بنەماڵەكەمان لەسەر ئەو ھەموو تۆمەتانەی ئاڕاستەمان كراوە، لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا ھەڵوێستمان دەبێت".

باوكی لیای تەمەن 10 ساڵ، وتیشی: "ئەو سێ سەگەی كچەكەمیان خواردووە، كوژراون، بەڵام من سەگەكانم نەكوشتووە".

لەوبارەیەوە سەركەوتن ئەحمەد وتەبێژی پۆلیسی سلێمانی بەمایكی وت:"لەسەر دۆسیەی لیا لێكۆڵینەوە لەگەڵ بنەماڵەی لیا و ئەو بنەماڵەیەش كە سەگەكانیان هەیە كراوە".
وتیشی :"لەسەر دۆسیەكە لێكۆڵینەوەی تەواو كراوە و ئەوەی هەیە پەیوەندی بەدادوەری گشتیەوە هەیە".
هاوكات بەرزان محەمەد بەڕێوەبەری پزیشكی دادی سلێمانی بەمایكی راگەیاند: سەرجەم ئەو پرسیارانەی سەبارەت بە مردنی لیا لەپزیشكی دادوەری لەلایەن داواكاری گشتیەوە كراون وەڵاممان داونەتەوە".
پێشتریش هەر سەبارەت بەو پرسە، گوڵستان سەعید ئەندامی لیژنەی مافی مرۆڤی پەرلەمانی كوردستان بەمایكی وت:"سەبارەت بەو پرسە قسەمان لەگەڵ دەستەی مافی مرۆڤ كردووە، ئەوان پێیان وتین لەسەر دۆسیەكە لێكۆڵینەوەیان كردووە، بەڵام وەكو پەرلەمان ناتوانین دەستێوەردان لەكاروباری داواكاری گشتی بكەین".
بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی سلێمانی لە روونكردنەوەیەكدا كە رۆژی هەینی رابردوو بڵاویكردەوە، رایگەیاند: بە بڕیاری دادوەر و بە ئامادەبوونی مەفرەزەكانی بنكەی پۆلیسی راپەڕین، تیمەكانی بەشی بەڵگەی تاوان و پزیشكانی دادوەری، تەرمی لیا لەناو گۆڕەكەی دەرهێنراوەتەوە و توێكاری بۆ لاشەكەی دەكرێت و لێكۆڵینەوەش لە رووداوەكە بەردەوام دەبێت".
16 یی ئەم مانگە هەواڵی گیانلەدەستدانی كچێكی 10 ساڵ لە سلێمانی بەهۆی پەلاماردانی سەگ بڵاوبویەوە، هەواڵەكە و پاشانیش لێدوانی باوكی منداڵەكە كاردانەوەی بەدوای خۆیدا هێنا بەتایبەتیش لەتۆڕە كۆمەڵایەتیەكان، بەوهۆیەشەوە لەسەر فەرمانی داواكاری گشتی گۆڕەكەی لیا هەڵدرایەوە.