هەواڵ

نهێنی پشتی بەردانەوەی ئاوی دیجلە و فورات بۆ عێراق

Mic
2025-07-07

بەپێی بەدواداچوونەکانی مایک میدیا، عێراق لەڕێکەی چەند شاندێکەوە هەوڵی قایلکردنی تورکیایداوە بۆ بەردانەوەی بڕێکی زیاتری ئاوی دیجلە و فورات لەم وەرزی هاوینەدا، بۆئەوەی ناڕەزایەتییەکان کەمببنەوە لەناوخۆی عێراقدا، بەتایبەتی کە لە مانگی 11 ی داهاتوودا بڕیارە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بەڕیوەبچێت.

پاش ئەوەی تورکیا پرۆژەی زنجیرە بەنداوە گەورەکانی لەسەر لقەکانی روبارەکانی دیجلە و فورات جێبەجێکرد، عێراق هەوڵەکانی خۆی چڕکردووەتەوە بۆئەوەی لەڕێی چەند رێکەوتنێکەوە تورکیا قایل بکات پشکی عێراق لە بەردانەوەی ئاو زیاتر بکات.

بێگومان تورکیاش داخوازیی ئاشکرانەکراوی هەیە... لێرەدا بەشێکی لێدەخەینەڕوو.

عەون زیاب عەبدوڵا، وەزیری سەرچاوەکانی ئاو لە عێراق، ئەوەی ئاشکراکردووە، لەگەڵ تورکیا رێککەوتن کراوە، لە ئەنجامدا ئاوی رووباری دیجلە بەرزبووەتەوە بۆ (212 متر سێجا لە چرکەیەک) کە پێشتر (114 متر سێجا لە چرکەیەک) بوو، بەڵام ئەم رێژەیە بەشی پێداویستییەکان ناکات.

بۆ نمونە ، ئەو بڕە ئاوەی تورکیا بۆ روباری فورات بەریداوەتەوە، 370 مەتر سێجا لەچرکەیەکدایە، بەڵام پاش ئەوەی بەخاکی سوریادا تێدەپەڕێت، تەنها 141 متر سێجا لە چرکەیەک دەگاتە ناو خاکی عێراق، ئەوەش لەگەڵ بڕی رێکەوتن لەسەرکراو یەکناگرێتەوە.

ئەو بڕە ئاوەی لە رێگەی رووبارەکانی دیجلە و فوراتەوە دەڕژێتە عێراق لە ئێستادا لە (353) مەتر سێجا لە چرکەیەک تێناپەڕێت، ئەو بڕەش نیوەی خواستی راستەقینەی عێراقە لەم وەرزەدا پێداویستییەکان بە 600 مەتر سێجا لە چرکەیەک خەمڵێنراوە.

بەپێی رێکەوتنەکانی پێشوو لەگەڵ تورکیا، دەبوایە لەم وەرزەدا بڕی ئاوی دیجلە و فورات کەمتر نەبوایە لە 420 مەتر سێجا لەچرکەیەک، بەڵام تەنها 353 مەتر سێجا لەچریەکە.

واتە تورکیا لە ئاستی ئاوی پێشتر زامنکراو، بڕی 67 مەتر سێجا لە چریەکی گرتووەتەوە، کاتێکیش رێکەوتنی نوێ لەگەڵ تورکیاکراوە هێشتا ئەو بڕە ئاوەی بەرنەداوەتەوە کە عێراق پێویستیەتی.

ئاوەکە لە کاتێکدا بۆ عێراق بەردەدرێتەوە کە سودی ئەوتۆی بۆ کشتوکاڵ نەماوە، چونکە ماوەیەک لەمەوپێش عێراق راگرتنی کشتوکاڵی هاوینەی راگەیاند و تەنها ئەو ژمارە کەمە جوتیارە سود لە ئاوەکە دەبینن کە بەڕێگەی تەقلیدی کشتوکاڵ دەکەن.

پەرلەمانتار جەواد یاسری، ئاماژە بەوەدەکات ئەو بڕە ئاوەی بڕیارە تورکیا بەرەو عێراق بەڕێی بکات، تەنها 5٪ی پێداویستییەکانی ناوخۆ پڕدەکاتەوە و رەنگە تەنها بۆئەوە سودی هەبێت کە رێڕەوی ئاوی دیجلە و فورات ئاوێکی رونتر و خاوێنتری تێدابێت.

ڕوونیشیکردەوە، "لە چەند رۆژی داهاتوودا ئاستی ئاوی رووباری دیجلە وردە وردە دەست بە بەرزبوونەوە دەکات، دەگاتە ئاستی پێشبینیکراو. هەندێک ناوچە، وەک بەغدای پایتەخت، دواتر هەست بەم بەرزبوونەوەیە دەکەن".

ناوەڕۆکی رێکەوتنە نوێیەکە
"تورکیا ئاوی زیاتر بەردەداتەوە، لەبەرامبەردا تورکیا وەبەرهێنانی زیاتربکات لەناو عێراقدا"، ئەمە ناوەڕۆکی رێکەوتنی ئەمجارەی تورکیا و عێراقە، بەڵام هێشتا جۆری وەبەرهێنانەکانی تورکیا ئاشکرا نەکراوە کە چ بوارێکی دیکە دەگرێتەوە.

تورکیا لە دوو دەیەی رابردوودا دەیان بەنداوی لەسەر لق و سەرچاوەکانی ئاوی روبارەکانی دیجلە و فورات دروستکردووە، هەروەها چەند بەنداوێکی زەبەلاحی لەسەر ئەو دوو روبارە دروستکردووە.

بەنداوی ئەلیسۆ، لەسەر روباری دیجلە دروستکراوە و 70 کیلۆمەتر لە خاکی عێراقەوە دوورە، توانای گلدانەوەی 10.4 ملیار سێجا ئاوی هەیە، بەڵام تورکیا سەرقاڵی پرۆژەی بەنداوی جەزیرەیە و 45 کیلۆمەتر لە خاكی عێراقەوە دوورە و گەورەترین مەترسی لەسەر بەرکەوتەی ئاو بۆ هەرێمی کوردستان و عێراق دوستدەکات و هەر کاتێک بخوازێت دەتوانێت بڕی تێپەڕینی ئاوی دیجلە لەسەر سنورەوە بۆ سفر نزیک بکاتەوە.

More News

Most Popular

هەواڵ

چاوەڕوان دەکرێت ئەمڕۆ بەغدا مووچەی مانگی حوزەیران خەرج بکات

Mic
2025-08-27

بڕیارە ئەمڕۆ ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق نووسراوی فەرمی خەرجکردنی پارەی مووچەی هەرێمی کوردستان رادەستی وەزارەتی دارایی عێراق بکات.

دوای ئەوەی وەزارەتی دارایی عێراق، نووسروای فەرمی ئەنجومەنی وەزیرانی پێ دەگات دەست بە رێکارەکانی خەرجکردنی پارەی مووچەی مانگی حوزەیرانی هەرێمی کوردستان دەکات.

بڕیارە هەر ئەمڕۆش وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان رێکارەکانی خەرجکردنی مووچەی مانگی شەشی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان دەستپێدەکات.

بەپێی زانیارییەکانی دیجیتاڵ میدیای MIC هەر کات ڕێکارەکان لە بەغدا دەستپێبکات، وەزارەتی دارایی هەرێم-یش 120 ملیار دیناری داهاتی نانەوتی بۆ وەزارەتی دارایی عێراق دەنێرین.

دیجیتاڵ میدیای MIC زانیویەتی وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان 120 ملیار دینارەکەی ئامادەیە، تەنها چاوەڕێی فەرمانن بۆ ئەوەی پارەکە بخەنە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی عێراق.

هەرێمی کوردستان چاوەڕێی تەیف سامی، وەزارەتی دارایی عێراقە، نوسراوی ئەنجومەنی وەزیرانی پێبگات بۆ خەرجکردنی مووچەی مانگی حوزەیران.

هەر بەگوێرەی زانیارییەکانی دیجیتاڵ میدیای MIC وەزارەتی دارایی حکومەتی هەرێمی کوردستان لیستی مووچەی ئامادەکردووە و چاوەڕێی پارەیە، لەگەڵ هاتنی پارە لە بە‌غداوە لیستەکە بڵاودەکاتەوە

ڕۆژی سێشەممە ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق کۆبوونەوە، لە کۆبوونەوەکەدا محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عێراق بڕیاری دا مووچەی مانگی حوزەیرانی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان خەرج بکات، بەو مەرجەی هەرێمی کوردستان 120 ملیار دیناری داهاتی ناوخۆ بداتە بەغدا.